Kurkuma: de krachtige ontstekingsremmer
07 oktober 2021 
14 min. leestijd

Kurkuma: de krachtige ontstekingsremmer

Kurkuma is een specerij dat wordt gewonnen uit de plant curcuma longa. Ander benaming voor dit kruid zijn curcumine, koenjit of geelwortel. De werkzame stof in kurkuma is curcumine en curcuminoïden. Het kruid is een krachtige ontstekingsremmer, helpt bij het behoud van soepele gewrichten, is goed voor hart en bloedvaten en zorgt voor een normaal cholesterolgehalte in het bloed. 

Kurkuma is een krachtige natuurlijke ontstekingsremmer, antioxidant en middel tegen depressie (natuurlijke MAO-remmer). 

Geïnteresseerd geraakt? Lees hieronder meer over kurkuma. 

Wat is kurkuma? 

Kurkuma wordt al vele jaren gebruikt binnen de Chinese en Ayurvedische geneeskunde. Het kruid is familie van de gember (Zingiberaceae) en wordt gewonnen uit de kurkumaplant. In Nederland noemen we het kruid soms ‘geelwortel’, in het Engels is de benaming ‘turmeric’. Deze plant groeit in Zuidoost-Azië. Kurkuma wordt in kerrie gebruikt en is zowel in de geneeskunde als in gerechten goed te gebruiken. De wortels worden gebruikt in supplementen als werkzame delen. Het kruid wordt in kokend water gelegd, vervolgens gedroogd en gemalen tot een poeder. Daar krijgt het de oranje kleur. 

De opname uit voeding (ongeveer 3% curcumine), als kruid, is te laag om er echt de voordelen van te ervaren. Daarom wordt een inname via een voedingssupplement wel geadviseerd als je het therapeutisch wil gebruiken. Toch kun je kurkuma zeker gebruiken als specerij in gerechten om er wat voordelen van te ervaren. 

Werking van kurkuma

Curcumine staat bekend om haar medicinale werking, die in de natuurgeneeskunde veelvuldig wordt ingezet bij allerlei klachten en aandoeningen. De ayurvedische geneeskunde kent al eeuwenlang een geneeskrachtige werking toe aan kurkuma. Er wordt geloofd dat het extract van deze plant ontstekingswerend, antioxidatief, hart- en lever beschermend zou werken. 

De belangrijkste bestanddelen zijn de curcuminoïden. Dit zijn de stoffen die zorgen voor een antioxidatieve werking (antioxidant), ontstekingsremmend, ondersteuning van de lever, MonoAmine Oxidase (MAO)-remmer en helpt het gewrichten soepel te houden.  

De werkzame bestanddelen van kurkuma zijn (1):

  • Curcuminoïden: dit zijn vetoplosbare polyfenolen. Curcuminoïden bestaan uit 80% curcumine I (diferuloylmethaan), curcumine II (demethoxy curcumine) en curcumine III (bisdemethoxy curcumine). Deze stoffen zorgen voor de goede werking van dit kruid. Curcumine is de krachtige plantenstof met antioxidantenwerking en ontstekingsremmende eigenschappen. Veel voedingssupplementen bevatten alleen curcumine I
  • Essentiële oliën: in kurkuma zit het essentiële olie Ar-turmeron 
  • Vitamines: vitamine C, B1, B2, B3 
  • Mineralen: kalium, calcium, chroom, magnesium, ijzer, zink, koper en kobalt

Kurkuma heeft de volgende werking en eigenschappen:

  • Het remt laaggradige ontstekingen (ontstekingsremmend) 
  • Helpt bij aderverkalking en verlaging van cholesterol in het bloed 
  • Goed voor hart, bloedvaten en bloedsomloop 
  • Zorgt mede voor soepele gewrichten en gezonde spieren 
  • Ondersteunt een gezonde huid 
  • Ondersteunt het immuunsysteem 
  • Zorgt voor afname van darmontstekingen: kurkuma stimuleert de cytokines (boodschappers tussen de afweercellen en stimuleren immuuncellen) in de dikke darm en zorgt zo voor afname van ontstekingen in de dikke darm  (blokkeert metabole routes - pathways) (2)
  • Helpt de spijsvertering en beschermt de lever (dankzij curcumine)  
  • Bevordert wondgenezing: curcumine stimuleert de wondgenezing (3)
  • Anti-depressieve werking: curcumine remt het enzym MonoAmine Oxidase (MAO). Dit enzym vernietigt de gelukshormonen. Hierdoor verhoogt curcumine de activiteit van serotonine, noradrenaline en dopamine in de hersenen. Hierdoor is kurkuma een natuurlijke MAO-remmer

    Let op: voor een goede opname van kurkuma heb je zwarte peper nodig of laat kurkuma oplossen in vet. 

    Lees ook: 
  • Saffraan helpt bij depressie en burn-out
  • Verminder je stress met Rhodiola (rozenwortel)
  • Maca: voor ondersteuning van het centrale zenuwstelsel

kurkuma-vormen-poeder-sap-min

Ontstekingsremmend

Een van de belangrijkste eigenschappen van kurkuma is dat het ontstekingen remt. De werkzame stof in kurkuma is curcumine en dat heeft een remmend effect op (laaggradige) ontstekingen. Curcumine stimuleert de bijnieren en zorgt er zo voor dat cortisol wordt afgebroken en ontstekingen op tijd gedoofd worden. 

Bij laaggradige ontstekingen staat het immuunsysteem constant aan en wordt er een stof aangemaakt. Deze stof heet Nucleair Factor Kappa B (NFKb). Als deze stof te lang actief blijft ontstaan er problemen in het lichaam en verhoogt dit de kans op depressie, overgewicht, verhoging van cholesterol, extreme vermoeidheid, bijnieruitputting, slaapproblemen en celgroei (kans op tumorvorming).

Een ontsteking vraagt veel van het lichaam en om het immuunsysteem aan te houden zijn er veel eiwitten nodig. Curcumine brengt het immuunsysteem tot rust en zorgt ervoor dat de NFKb minder wordt, waardoor de kans op bovenstaande klachten afneemt. 

Lees ook: 

Krachtig antioxidant

Kurkuma is een krachtig antioxidant. Antioxidanten vangen vrije radicalen af en beschermen het lichaam tegen ongewenste reacties. Op deze manier worden de gevolgen van ontstekingen beperkt. Vanwege de beschermende werking tegen vrije radicalen is het belangrijk om voldoende antioxidanten binnen te krijgen.

Vrije radicalen beschadigen cellen en weefsels. Deze schade noemen we ‘oxidatieve schade’ en ontstaat door roken, zonnen, alcohol, medicijngebruik, stress, luchtvervuiling, intensief sporten, etc. Vooral mensen die veel sporten of veel stress, wordt aangeraden om antioxidanten tot zich te nemen. 

Kurkuma, met de werkzame stof curcumine, is een van de krachtigste antioxidanten. Uit onderzoek blijkt dat het kruid krachtiger is dan vitamine E. 

Lees ook: 

Inzetten van kurkuma

Kurkuma kun je in de volgende situaties inzetten:

  • Chronische vermoeidheid 
  • Depressie: curcumine remt het enzym MonoAmine Oxidase (MAO). Dit enzym vernietigt de gelukshormonen. Hierdoor verhoogt curcumine de activiteit van serotonine, noradrenaline en dopamine in de hersenen
  • Laaggradige ontstekingen 
  • Vervette lever (vetverterende werking van curcumine) 
  • Diarree (indien er een infectie is)
  • Gewrichtsklachten 
  • Leaky gut, prikkelbaar darmsyndroom of maag- darmproblemen 
  • Ziekte van Crohn: kurkuma stimuleert de cytokines in de dikke darm en zorgt zo voor afname van ontstekingen in de dikke darm (4) (blokkeert metabole routes - pathways)
  • Hart- en vaatziekten of aderverkalking

Ik raad het af om langere tijd een hoge dosis kurkuma in te nemen, omdat er geen onderzoek is gedaan naar het langdurige effect van kurkuma in hoge doseringen. Je kan last krijgen van bijwerkingen als maagpijn, diarree, misselijkheid en overgeven. Mocht dit het geval zijn, stop dan met de inname van kurkuma in supplementvorm.

Lees ook: 

Te veel kurkuma en bijwerkingen 

Er zijn nog te weinig onderzoeken gedaan naar de veiligheid van hoge doseringen, maar de Wereld Gezondheids Organisatie heeft vastgesteld dat 0-3 mg curcumine per kilo lichaamsgewicht per dag veilig is. Er zijn geen schadelijke effecten bekend. Wel wordt curcumine afgeraden bij zwangerschap en borstvoeding, omdat er geen onderzoek is gedaan naar de veiligheid voor de baby.

Er zijn bijwerkingen bekend bij hogere dosering dan aanbevolen. Naast allergische reacties zijn o.a. maag- en darmklachten gemeld. 

kurkuma-sap-poeder-pillen-wortelen-min

Kurkuma supplementen

Kurkuma kun je via kruiden en specerijen binnenkrijgen, maar dat is vaak niet genoeg. De opname uit voeding (ongeveer 3% curcumine), als kruid, is te laag om er echt de voordelen van te ervaren. Daarom wordt een inname via een voedingssupplement wel geadviseerd als je het therapeutisch wil gebruiken. 

Kijk goed naar de samenstelling van een kurkuma supplement met een zo hoog mogelijk curcumine of curcuminoïden gehalte (liefst ca. 95% curcuminoïden/curcumine). In combinatie met zwarte peper zorgt het supplement voor een betere opname. 

Toegestane gezondheidsclaims van kurkuma (on hold)

De volgende gezondheidsvoordelen mogen vermeld worden over kurkuma. De effecten worden nog wel onderzocht door de EFSA (5). 

  • Kurkuma draagt bij tot de instandhouding van normale cholesterol gehalte in het bloed
  • Het is goed voor hart, bloedvaten en bloedsomloop
  • Het draagt bij aan soepele gewrichten en gezonde spieren
  • Kurkuma ondersteunt een gezonde huid
  • Het ondersteunt het immuunsysteem
  • Kurkuma heeft een antioxidant werking
  • Het is goed voor de spijsvertering en voor de lever
  • Kurkuma draagt bij aan gezonde luchtwegen 
  • Kurkuma is goed voor het zenuwstelsel

Gaat kurkuma samen met andere kruiden en supplementen?

Kurkuma gaat heel goed in combinatie met andere kruiden en supplementen. Afhankelijk van je wensen en doelen, kun je het kruid als volgt combineren:

  • Resveratrol en kurkuma: om ontstekingen aan te pakken 
  • Silybum marianum en kurkuma: om leverproblemen aan te pakken 

Lees ook: 

Kurkuma en medicijnen

Kurkuma kun je niet inzetten met:

  • Niet inzetten bij zwangerschap en borstvoeding (van toepassing op voedingssupplement, het kruid kan wel gebruikt worden in gerechten) 
  • Niet inzetten i.c.m. bloedverdunners 
  • Curcumine kan de bloedglucosespiegel verlagen
  • Kurkuma niet inzetten bij problemen met het gal of galwegstoornissen 
  • Bij nierstenen: vanwege het hoge gehalte oxalaat wat nierstenen kan veroorzaken 
  • Niet combineren met het medicijn tamoxifen (dit medicijn remt oestrogeengevoelige tumoren en vermindert borstvorming). Het wordt gebruikt bij borstkanker, kurkuma beïnvloedt de bloedspiegel en kan hierdoor de werking van dit medicijn nadelig beïnvloeden (6)  
  • Curcumine remt de bloedplaatjesaggregatie; wees voorzichtig bij gebruik van trombocytenaggregatieremmers en andere antistollingsmiddelen
  • Niet gebruiken bij actieve bloedingen (bloedverdunnende werking) 
  • Niet inzetten vlak voor een operatie of ingreep bij de tandarts (kaakchirurg) 
  • Niet gebruiken bij maagzweer 
  • Niet combineren met NSAID’s (ontstekingsremmers) 
  • Niet combineren met cholesterolverlagers 
  • Neem Kurkuma/Curcumine niet tegelijk met een ijzersupplement in

Hulp nodig?

Ben je op zoek naar hulp bij het verminderen van je (chronische) stress en burn-out klachten? Neem dan contact met mij op via onderstaande link. 

Meer informatie over 1-op-1 advies >>

Nog meer gratis producten en downloads

Vond je dit een interessant artikel? Kijk dan eens op mijn gratis productenpagina. Daar staan verschillende gratis producten en downloads, die ik regelmatig aanvul met nieuw materiaal.

Ga naar gratis producten en gratis downloads  >>



Bronnen

1) Beukema, C. (2016). Kurcuma. Food4Medicine. https://www.food4medicine.nl/   

2) Curcuminoïden uit Kurkuma. (2020, 12 februari). Energetica Natura. https://www.energeticanatura.com/nl-nl/ingredienten/curcuminoiden-uit-kurkuma 

3) Curcuma longa | Natura Foundation. (z.d.). Natura Foundation. Geraadpleegd op 14 juli 2021, van https://www.naturafoundation.nl/kenniscentrum/monografie/9/curcuma-longa 

4)  Curcuminoïden uit Kurkuma. (2020, 12 februari). Energetica Natura. https://www.energeticanatura.com/nl-nl/ingredienten/curcuminoiden-uit-kurkuma 

5) Kurkuma supplement van het jaar 2019 | NPN. (2020, 28 oktober). NPN info. https://www.npninfo.nl/nieuws-en-persberichten/nieuwsbericht/kurkuma-supplement-van-het-jaar-2019/ 

6) Erasmus MC. (2019, 8 april). Kurkuma beïnvloedt geneesmiddel tamoxifen. https://www.erasmusmc.nl/nl-nl/kankerinstituut/patientenzorg/artikelen/kurkuma-beinvloedt-geneesmiddel-tamoxifen 


Over de schrijver
Ik ben eigenaar van Marvindereuver.nl en ervaringsdeskundige met een burn-out. Dat wil ik nooit meer. Vandaar dat ik deze website ben gestart om andere mensen te helpen met het verminderen van stress, overspannenheid en burn-out klachten.
Reactie plaatsen

De nieuwste artikelen en tips in je mail 

Ontvang de nieuwste artikelen direct in je mail box. Schrijf je hieronder in op mijn mailinglijst en mis niks. 

Meer dan 500 mensen zijn al ingeschreven!

50%
Je bent er bijna
Noteer naam en e-mailadres waar ik de tips naartoe kan sturen!
Schrijf je in
mail-envelop
arrow_drop_up arrow_drop_down